نهضت ترجمه متون علمی فلسفی تمدن اسلامی به زبان لاتینی در اروپا

نهضت ترجمه متون علمی فلسفی تمدن اسلامی به زبان لاتینی در اروپا

چکیده
نقش متون علمی و فلسفی تمدن اسلامی در بیداری و پیشرفت علمی، عقلی و صنعتی غرب، بر بسیاری از محققان تاریخ علم و حکمت، پوشیده نیست. در فاصله قرون یازدهم تا سیزدهم میلادی، انبوهی از آثار و نوشته های علمی و فلسفی مسلمانان از زبان عربی به زبان لاتینی برگردانده شد و در این فرایند حتی متون و منابع علمی و فلسفی یونانیان به ویژه فلسفه ارسطو نیز از طریق مسلمانان به دنیای غرب لاتینی شناسانده شد؛ به گونه ای که به اعتراف شماری از مورخان و اندیشمندان غربی، اگر این رویداد تاریخی یعنی نهضت ترجمه عربی به لاتینی اتفاق نمی افتاد، چه بسا دنیای غرب هیچ گاه با سرمایه عظیم دانش یونانی هم آشنا نمی شد. از سوی دیگر در جریان نهضت مذکور، علاوه بر ترجمه آثار یونانی از عربی به لاتینی، بسیاری از شروح و تفاسیر دانشمندان مسلمان نیز به دنیای غرب راه پیدا کرد و از این طریق نیز دشواری ها و پیچیدگی های علمی آن آثار با کوشش متفکران مسلمان مرتفع گردید. جزئیات و دقایق این رویداد بزرگ علمی فرهنگی هنوز هم کاملاً روشن نیست و در این مقاله تنها به مهم ترین فقرات آن اشاره خواهد شد.

دانلود فایل پی دی اف مقاله کامل

گزارش نشست ترجمه و فرهنگ

نشست ترجمه و فرهنگ با حضور مهدی غبرایی، خجسته کیهان و مریم قهرمانی در روز یکشنبه 27 اردیبهشت برگزار شد.
در ابتدا قهرمانی عنوان کرد این نشست از سلسله نشست‌های عصر ترجمه بوده و هدف آن پیوند دادن مباحث نظری و مباحث کاربردی ترجمه است. در این نشست به بررسی ارتباط تنگاتنگ میان ترجمه و فرهنگ خواهیم پرداخت. او افزود برای پرداخت نظری به موضوع ترجمه و فرهنگ باید از گذشته‌ای بسیار دور آغاز کنیم. شاید بتوانیم بگوئیم قدمت ترجمه به قدمت انسان است؛ اما قدمت مطالعات دانشگاهی ترجمه به چیزی حدود 70 سال می رسد. البته با وجود اینکه مطالعات دانشگاهی ترجمه رشته‌ای نوپاست؛ آثار نوشته شده درخصوص موضوع ترجمه، به گذشته‌ای دور باز می‌گردند. اگر بتوانیم کلیه‌ آثار باقیمانده در زمینه ترجمه را در زمره نظریه‌های ترجمه به حساب بیاوریم، شاید بتوانیم تاریخ ثبت شده‌ای برای مطالعات ترجمه در نظر گرفته و آن را به سه دوره تقسیم کنیم. دوره پیشازبانی از سده اول پیش از میلاد آغاز شده و تا ظهور نظریه‌های زبان‌شناختی در دهه پنجاه میلادی ادامه داشته است. در این دوره مباحث پیرامون موضوع ترجمه، غالبا، حول محور لفظ به لفظ بودن یا مفهوم به مفهوم بودن ترجمه صورت‌بندی شده است. مفاهیم کلیدی وفاداری، روح و صحت ترجمه از جمله مفاهیمی هستند که در این دوره مکررا مورد ارجاع صاحبنظران قرار می‌گیرند.

ادامه نوشته

پایان نامه با عنوان ترجمه و چرخش فرهنگی (مطالعاتی در حوزه تاریخ، هنجارها و ترجمه های ساختگی)

شماره پایان نامه : LE ENL 264
نویسنده : شمشیری معینی ، مصطفی ،
استاد راهنما : خلیل قاضی زاده ،
رشته تحصیلی : مترجمی زبان انگلیسی
دانشکده : پردیس دانشگاهی
تاریخ دفاع : 1393

سخن در مورد تفسیر و ترجمه در جوامع امروزی امری بدیهی به نظر می رسد. بی شک ترجمه در تدریس زبانهای مختلف نقش آموزشی – پژوهشی دارد. همراه شدن فرهنگ همراه با ترجمه به ظرافت این امر بیشتر از پیش افزوده است و در نتیجه چرخش فرهنگی امری اجتناب ناپذیر است. طبق گواهی تاریخ، ترجمه در توسعه همه فرهنگ ها نقش بسزایی داشته است. در مواردی که آثار ترجمه شده بر فرهنگ های میزبان تاثیر داشته اند، این تاثیر بیشتر به چگونگی دریافت و پذیرش اثر پیش از عمل ترجمه و پذیرش آن پس از ترجمه وابسته بوده است تا به چگونگی انجام عمل ترجمه. نمونه های تاریخی به خوبی گویای این هستند که کمال مطلوب 'ترجمه خوب' بیانگر هیچ رابطه مستقیم با تاثیری نیست که ترجمه بر فرهنگ میزبان داشته است. مترجم بایست مضامین ایدئولوژیک را در ترجمه در نظر بگیرد. در این کتاب نویسندگان که خود از صاحبنظران حوزه مطالعات ترجمه اند، برآن بوده اند که انتقال فرهنگ را در ترجمه نشان دهند.

مترجم باید یک عامل اجتماعی باشد

روزبه رحیمی: مطالعات ترجمه، عنوان مجموعه‌ای است که نشر قطره تاکنون شش جلد از آن را منتشر کرده است. ششمین جلد از این مجموعه، «چگونه فرهنگ‌ها ساخته می‌شوند؟» نام دارد و نوشته‌ی دو تن از نظریه‌پردازان برجسته‌ی ترجمه، سوزان بسنت و آندره لفور، است. از این دو نظریه‌پرداز پیش‌تر کتاب «چرخش فرهنگی در مطالعات ترجمه» نیز منتشر شده بود. مطالعات ترجمه یک حوزه‌ی بینارشته‌ای شامل عناصری از علوم اجتماعی و علوم انسانی است که به مطالعه‌ی نظام‌مند نظریه، توصیف و کاربرد ترجمه‌ی کتبی، شفاهی، چندرسانه‌ای و ماشینی می‌پردازد. ترجمه‌ی کتاب حاضر را  نصراله مرادیانی بر عهده داشته است. مرادیانی متولد سال ۶۲ و دوره‌ی کار‌شناسی ارشد مطالعات ترجمه را در دانشگاه علامه طباطبایی گذرانده است. او در ماه‌های پایانی تحصیلات، نخستین کتاب خود، «قواعد مباحثه»، را برای نشر قطره ترجمه کرد. با این مترجم جوان در مورد کتاب جدیدش به گفت‌وگو نشستیم:

ادامه نوشته